تقوا؛ سرمایه‌ای که در روز تنگنا به کار می‌آید

اوصیکم عبادالله و نفسی بتقوی الله. خود و شما نمازگزاران گرامی را به پرهیزگاری سفارش می‌کنم؛ سرمایه‌ای که قدر آن در روز تنگنا شناخته می‌شود. تقوا حصاری است که آدمی را در کسب و کار، در گفتار و در قضاوت دربارهٔ دیگران نگاه می‌دارد. اگر این حصار سست شود، نه دانش به داد انسان می‌رسد و نه جایگاه اداری.

در فرهنگ قرآنی، تقوا به لباس تشبیه شده است؛ لباسی که هم می‌پوشاند و هم زینت آدمی است. کسی که این لباس را بر تن دارد، در خلوت خویش نیز مراقب است. بسیاری از گره‌های امروز جامعه نه از کمبود قانون، که از کم‌رنگ‌شدن همین مراقبت درونی برخاسته است. کارمندی که خود را در محضر خداوند ببیند، پروندهٔ ارباب‌رجوع را ماه‌ها روی میز نگاه نمی‌دارد.

امیرالمؤمنین (ع) در سفارش به کارگزاران خویش، پیش از هر دستورالعمل اداری، از مراقبت نفس سخن می‌گوید. ترتیب این سخن، خود درس است: اصلاح ساختار بدون اصلاح جان مدیر، دوامی ندارد. ما در استان سمنان مدیران متدین کم نداریم؛ آنچه کم داریم، پیوند روشن میان دینداری شخصی و تصمیم اداری است. تقوا اگر پشت در اتاق کار بماند، تقوای ناقصی است.

در خطبهٔ دوم، مسئله‌ای را طرح می‌کنم که این هفته در میان مردم سمنان بیش از هر موضوع دیگری گفت‌وگو شده است: کیفیت هوای شهر. گزارش‌های ایستگاه سنجش در سه هفتهٔ گذشته، چند نوبت ثبت وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس را نشان می‌دهد. خانواده‌هایی که کودک مبتلا به آسم یا سالمند دارند، نگرانی خود را با دفتر نماینده در میان گذاشته‌اند. این نگرانی محترم است و نباید با پاسخ‌های کلی از کنار آن گذشت.

بخشی از این آلودگی طبیعی و اقلیمی است و از گرد و غبار کویر برمی‌خیزد؛ اما بخشی نیز حاصل واحدهایی است که سال‌هاست بدون سامانهٔ پایش لحظه‌ای کار می‌کنند. تفکیک این دو سهم، کار کارشناسی است و ما از دستگاه متولی می‌خواهیم نتیجهٔ این تفکیک را منتشر کند. مردم حق دارند بدانند چه مقدار از این بار بر دوش طبیعت است و چه مقدار بر دوش تصمیم انسانی. پنهان‌کاری در این موضوع، اعتماد عمومی را فرسوده می‌کند.

طرح کمربند سبز جنوب شهر سال‌هاست روی کاغذ است و پیشرفت آن با آنچه در مصوبات آمده فاصلهٔ آشکار دارد. در جلسه‌ای که هفتهٔ گذشته در دفتر نماینده برگزار شد، مسئولان امر کمبود اعتبار و مشکل تأمین آب را دلیل کندی کار دانستند. ما این دشواری را انکار نمی‌کنیم، اما می‌پرسیم برنامهٔ جایگزین چیست. طرحی که هشت سال در مرحلهٔ مطالعه بماند، عملاً طرح نیست.

سخن آخر با خود مردم است. حفاظت از هوای شهر تنها وظیفهٔ اداره‌ها نیست؛ کاهش سفرهای غیرضرور درون‌شهری، معاینهٔ فنی به‌موقع خودرو و پرهیز از سوزاندن ضایعات در حاشیهٔ شهر، همه در توان ماست. جامعه‌ای که مطالبه‌گر است باید در سهم خود نیز دقیق باشد. مطالبه‌گری بدون عمل به تکلیف شخصی، به‌تدریج به شکایت بی‌اثر تبدیل می‌شود.